Λύκειο Αγίου Σπυρίδωνα

Πριν το πρόγραμμα

Ο χώρος που επιλέξαμε βρίσκεται στην ανατολική πλευρά του Σχολείου, νότια της Αίθουσας Πολλαπλής Χρήσης και της Βιβλιοθήκης, στα ανατολικά μίας αίθουσας διδασκαλίας, διαδρόμου και ράμπας για άτομα ΑΜΕΑ, σε έναν χώρο που δεν χρησιμοποιείται προς το παρόν καθόλου από τη σχολική κοινότητα, γιατί δεν παρέχει ούτε σκίαση, ούτε παγκάκια. Επίσης, ο χώρος αυτός παρουσιάζει πρόβλημα με σωματίδια σκόνης, συνεπώς επιβαρύνει την ατμόσφαιρα, ενώ οι προαναφερθείσες αίθουσες δέχονται υψηλό θερμικό φορτίο και συνεπώς απαιτείται συνεχής χρήση κλιματιστικού.

Όπως φαίνεται στις φωτογραφίες, πρόκειται για έναν χώρο ακαλαίσθητο, άδειο, που στο παρελθόν χρησίμευε ως χώρος στάθμευσης, γι’ αυτό και το χώμα είναι συμπαγές και άγονο. Επίσης, ο χώρος αυτός ήταν εντελώς παραμελημένος τα προηγούμενα χρόνια, επειδή σε κάποια σημεία υπάρχουν παραδεξάμενα και διαγώνια περνά ο αγωγός ομβρίων υδάτων, άρα δεν γινόταν δυστυχώς καμία σκέψη για αξιοποίησή του. Ενώ βρίσκεται σε ένα πολύ ενδιαφέρον σημείο της αυλής, που ενώνει την βόρια πράσινη πλευρά του σχολείου με τα γήπεδα νότια της αυλής και τις δεντροστοιχίες της νότιας αυλής, και ενώ βρίσκεται στην έξοδο της Βιβλιοθήκης και της Αίθουσας Προβολών, όπου πραγματοποιούνται συνεχώς εκδηλώσεις, ο χώρος ήταν αναξιοποίητος. Επιπλέον, το σημείο αυτό είναι ορατό από τα γύρω σπίτια, που τώρα αντικρίζουν ένα γκρίζο και άχαρο τοπίο. Με την υλοποίηση του έργου το σημείο αυτό θα μετατραπεί σε έναν πράσινο πνεύμονα και για τη σχολική μας κοινότητα και για όλη τη γειτονιά.

Κατά μήκος του δυτικού διαδρόμου και της νότιας πλευράς του χώρου που επιλέξαμε για την πρότασή μας υπάρχει μόνο κάποια σκόρπια βλάστηση, ωστόσο δεν παρέχει καθόλου σκίαση. Να σημειωθεί ότι το Σχολείο μας είναι κτισμένο με πολύπλοκη αρχιτεκτονική σε έναν τεράστιο σχολικό χώρο, ο οποίος διαθέτει πολλά άγονα σημεία, και λίγους χώρους πρασίνου σε δυσαναλογία με την μεγάλη έκταση. Παρατηρούμε ότι οι μαθητές/τριες επιλέγουν να κάθονται στα λίγα σημεία της αυλής όπου υπάρχει βαθύ πράσινο και συνεπώς σκιά και ένα ευχάριστο περιβάλλον. Ωστόσο, τα σημεία αυτά δεν επαρκούν για όλους. Ο χώρος με τις δεντροστοιχίες είναι σχετικά μικρός και γι’ αυτό αρκετοί μαθητές επιλέγουν τους λίγους χώρους πρασίνου που βρίσκονται στην βόρια και τη δυτική πλευρά του Σχολείου, οι οποίοι γειτνιάζουν με τον δρόμο με όλους τους κινδύνους που αυτό συνεπάγεται. Ως αποτέλεσμα μεγάλος αριθμός μαθητών/τριών κάθονται τα διαλείμματα στις τσιμεντένιες κερκίδες, οι οποίες έχουν στέγαστρο, σε έναν χώρο ακαλαίσθητο και άχαρο, μακριά από την καρδιά του Σχολείου όπου γίνονται διάφορες δραστηριότητες, γεγονός που προκαλεί αρνητικές συνέπειες στην υγιή κοινωνικοποίησή τους. 

Θέλοντας, αφενός να προστατεύσουμε την μαθητική μας κοινότητα από εξωγενείς κινδύνους, αφετέρου να τους παρέχουμε ένα ευχάριστο σχολικό περιβάλλον που να ευνοεί την υγιή κοινωνικοποίησή τους και παράλληλα να τους φέρνει σε επαφή με τη φύση και να αναπτύσσει τις περιβαλλοντικές τους ευαισθησίες, αλλά και να τους καταστήσει κοινωνούς της προσπάθειάς μας για εξωραϊσμό του σχολικού μας χώρου και αυαισθητοποίηση ώς προς μια πιο βιώσιμη κοινότητα, επιλέξαμε αυτό το σημείο της αυλής που: (α) Είναι εύκολα προσβάσιμο από όλους και διαθέτει ράμπα ΑΜΕΑ, (β) Βρίσκεται κοντά στη βιβλιοθήκη και την αίθουσα πολλαπλής χρήσης όπου γίνονται συχνά ενδιαφέρουσες δράσεις, και (γ) Ως γυμνός και εντελώς αναξιοποίητος χώρος, προσφέρει δυνατότητες για να μετατραπεί σε έναν χώρο πρασίνου, καλαισθησίας, υγιούς κοινωνικοποίησης και δημιουργίας, τον οποίο οι ίδιοι οι μαθητές/τριες θα δημιουργούν σε συνεργασία με τους εκπαιδευτικούς, και συνεπώς θα φροντίζουν. Επιπλέον, αυτός ο άγονος κενός χώρος θα γίνει ένα σημείο ανθοφορίας, χρωμάτων, παραγωγής οξυγόνου, ενίσχυσης της βιοποικιλότητας, (δ) Θα μειώσει το θερμικό φορτίο που δέχονται οι συγκεκριμένες πτέρυγες του Σχολείου, με άμεσο αντίκτυπο στην εξοικονόμηση ενέργειας και στη μείωση αιωρούμενης σκόνης, βελτιώνοντας την ποιότητα του αέρα και τις συνθήκες μάθησης.  

Μετά το πρόγραμμα

Η βασική ιδέα για αυτό το σχέδιο ήταν η αποτύπωση μιας αρμονικής συνύπαρξης μονοπατιών, βοτανόκηπου, χώρων αναψυχής και ξεκούρασης, χώρου παιχνιδιού και εξωραϊσμός του περιμετρικού χώρου και ειδικότερα η σκίαση ενός χώρου που ως υφίσταται παραμένει αναξιοποίητος, άγονος και προσθέτει ιδιαίτερο θερμικό φορτίο στις γειτνιάζουσες πτέρυγες του σχολείου (βόρεια και δυτικά). 

Λαμβάνοντας υπόψη τους περιορισμούς που υφίσταται ο χώρος (ιδιαίτερα σκληρό υπόστρωμα, κανάλια και χολέτρες αποστράγγισης, αγωγοί νερού, παραδεξάμενα, καλωδιώσεις, υφιστάμενη ασφαλτόστρωση, λωρίδες πρόσβασης οχημάτων τροφοδοσίας και ασφαλείας, τοποθέτηση άρδευσης, θέματα ασφάλειας των μαθητών/τριών και του σχολικού χώρου και συντήρησης) προέκυψε το σχέδιο τοπιοτέχνησης που προτείνεται.

Μέσα από τα αρχικά ελεύθερα σχέδια των μαθητών/τριών γεννήθηκε η ιδέα ενός χώρου όπου τα μονοπάτια (ενίσχυση του υφιστάμενου λεπτόκοκκου αμμοτσιάκιλου) και οι φυτεύσεις (δέντρα, θάμνοι, πόες) παρουσιάζονται ως ημικύκλια από νοητούς ομόκεντρους κύκλους, όπως αυτούς που δημιουργούνται από το πέσιμο μιας σταγόνας νερού σε μια λίμνη. Το κεντρικό σημείο (που οριοθετηθηκε με ψιντρόφυλλη μυρτιά και λευκόφυλλο) φυτεύθηκε ένα δεσπόζον δέντρο (Αρτυμαθκιά), που θα προσφέρει σκίαση, περιτριγυρισμένο από παγκάκια για ξεκούραση και αναψυχή. 

Στην βορειοδυτική είσοδο υπάρχουν κάποιες υφιστάμενες φυτεύσεις δέντρων (μουριές και κυπαρίσσια) που θα ενισχυθούν με επιλεγμένους θάμνους/πόες σε ανθώνες με στόχο να δοθεί χρώμα και ενίσχυση των επικονιαστών λόγω της ανθοφορίας τους. Φυτεύφθηκε, επίσης, ελιά , συμβολικό δέντρο για την παράδοση και αειφορία. Επίσης στα νότια φυτέυθηκαν πρόσθετες μαστιχιές και δάφνη με πρόσθετο όφελος να αξιοποιούνται τα φύλλα της στις διάφορες εκδηλώσεις του σχολείου.

Το μονοπάτι από τη βορειοδυτική είσοδο σε ημικύκλιο θα οδηγεί προς τα παγκάκια και τον βοτανόκηπο (όπου φυτέυθηκαν λεβάντα, σπατζιά, λσαμαρί, θυμάρι, ρίγανη, ζουλατζιά) και με έξοδο ανατολικά προς τον ήδη ασφαλτοστρωμένο χώρο. Η εικόνα ανατολικά συμπληρώνεται με έναν χώρο παιχνιδιού (σκάκι – ειδική μπογιά σε υφιστάμενο ασφαλτοστρωμένο χώρο- θα γίνει από ομάδα μαθητών/τριών) και περιμετρικά ανθώνες (κατασκευάστηκαν από ομάδα μαθητών/τριών) με αναρριχόμενα φυτά (Πανδωρέα, Αγιόκλημα, κ.α.) για σκίαση και ενίσχυση της περίφραξης του σχολείου από το εξωτερικό περιβάλλον.  

Ένα δεύτερο μονοπάτι, από τη δυτική είσοδο, οδηγεί σε ημικύκλιο προς τον ίδιο χώρο ανατολικά.

Η ιδέα των δύο μονοπατιών και δύο σειρών φυτεύσεων με μαστιχιές είναι για ενίσχυση  της σκίασης περιμετρικά, στο χώρο ξεκούρασης και αναψυχής σε ημικύκλιο και στόχο έχει να αντιστοιχεί στη φυσική πορεία της προσπίπτουσας ηλιακής ακτινοβολίας κατά τη διάρκεια κυρίως του πρωινού, μέχρι νωρίς το απόγευμα (νοτιοανατολικός προσανατολισμός προτεινόμενου κήπου).

Στα νοτιοδυτικά θα τοποθετηθούν κι άλλα παγκάκια για αξιοποίηση της υφιστάμενης βλάστησης/σκίασης καθώς δεν υπάρχει δυνατότητα περαιτέρω φύτευσης και στα νοτιοανατολικά θα εγκατασταθεί ένα ξενοδοχείο εντόμων, που θα κατασκευαστεί από τους μαθητές/τριές μας στο μάθημα του σχεδιασμού-τεχνολογίας.

Στα βοριοανατολικά θα τοποθετηθεί ο κομποστοποιητής μας, τον οποίο έχουμε ήδη εξασφαλίσει με δωρεά. 

Στα παγκάκια τύπου εκδρομικού χώρου θα υπάρχει η δυνατότητα υπαίθριου μαθήματος, κάτι που μπορούν αξιοποιήσουν όλα τα μαθήματα, αλλά ιδιαίτερα τα μαθήματα Βιολογίας, Τέχνης, Αρχιτεκτονικού/Τεχνικού Σχεδίου, Ελεύθερου Προοπτικού Σχεδίου, Φυσικής, Θεάτρου, Φυσικής αγωγής. Η μακροχρόνια έλλειψη κατάλληλων χώρων αναψυχής για τις ώρες του διαλλείματος ή δημιουργικής απασχόλησής των μαθητών/τριών θα ενισχυθεί με αυτές τις προσθήκες στο χώρο. Επίσης σημαντικότερα θα επιλυθεί σε πολύ μεγάλο βαθμό το εντονότατο πρόβλημα που υπάρχει στις δύο πτέρυγες του σχολείου λόγω του θερμικού φορτίου αλλά και τις παντελούς έλλειψης χώρων σκίασης στην νοτιοανατολική πλευρά του σχολείου. Επίσης θα ενισχυθεί η μείωση των σύννεφων σκόνης που δημιουργούνται συχνά στον συγκεκριμένο χώρο λόγω αέρα και επιβαρύνουν την ατμόσφαιρα στο σχολείο.

Γενικά, οι ελάχιστες υφιστάμενες φυτεύσεις (μουριές, κυπαρίσσια, θάμνοι) που έχει ο χώρος θα ενσωματωθούν και τελικώς θα δημιουργηθούν δύο μονοπάτια, δύο χώροι ξεκούρασης - αναψυχής, ένας βοτανόκηπος και ένας χώρος παιχνιδιού - συνάθροισης. 

Όλοι οι χώροι θα είναι προσβάσιμοι από ΑΜΕΑ και θα υπάρχουν πρόνοιες για περισσότερες παρεμβάσεις στο μέλλον για παράδειγμα δημιουργία graffiti στον γειτνιάζοντα τοίχο του κήπου (βόρεια πτέρυγα) και ανύψωση των μονοπατιών με άλλο υλικό, σκέψεις για τις οποίες ήδη έχουν γίνει προσχέδια.